Bezpieczeństwo pracy przy stosowaniu Ś.O.R

„Chroń swoje narządy ...”
– czyli jak stosować środki ochrony roślin,
aby sobie nie zaszkodzić?

Motyw przewodni akcji promocyjnej Wielkie Manewry Polowe prowadzonej w roku 2005 oraz kontynuowanej również w roku bieżącym, jest dobrym pretekstem do rozpoczęcia dyskusji nt. zasad bezpiecznej pracy z środkami ochrony roślin.

Ze względu na złożoność tematu oraz obawę przed zbytnim zanudzeniem czytelnika, nie zamierzamy omówić wszystkich jego aspektów jednocześnie, w jednym artykule.

Na początek, w celu usystematyzowania wiadomości, wypunktujmy poszczególne elementy mające bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracy z preparatami ochrony roślin:

  • zakup środka ochrony roślin
  • transport
  • przechowywanie
  • stosowanie
  • postępowanie w przypadku zatruć
  • postępowanie z pustymi opakowaniami


Zgodnie z zapowiedzią, skupmy się na jednym z ww. elementów czyli na bezpiecznym stosowaniu środków ochrony roślin. Pozostałe zagadnienia zostaną omówione w następnych edycjach naszej gazetki.

Jedną z podstawowych zasad, jest szczegółowe zapoznanie się z zapisami etykiety-instrukcji stosowania preparatu. Etykieta zawiera nie tylko informacje nt. dawek preparatu, zakresu stosowania lecz również (między innymi):

  • zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia stwarzanego przez preparat tzw. zwroty R
  • międzynarodowe znaki ostrzegawcze – piktogramy
  • zwroty określając warunki
  • bezpiecznego stosowania środka tzw. zwroty S
  • informacje nt. karencji i prewencji
  • zasady postępowania ze zużytymi opakowaniami


Najbardziej widocznym elementem etykiety są piktogramy. Stanowią one pierwszą informację nt.:

formy użytkowej preparatu,
 

sposobu przechowywania,


rodzaju odzieży ochronnej, jaką należy stosować w konkretnym przypadku ostrzeżeń. 





Kolejnymi zasadami warunkującymi bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin są:

  • Stosowanie odzieży ochronnej
  • Przestrzeganie okresów karencji i prewencji
  • Oznakowanie opryskiwanego pola
  • Prowadzenie ewidencji wykonywanych zabiegów
  • Aplikacja preparatów wyłącznie sprzętem sprawnym technicznie

 

W trakcie pracy z środkami ochrony roślin nie należy zapominać, że:

  • w czasie pracy nie wolno jeść, pić, palić oraz pić alkoholu (także w przeddzień i po zakończeniu pracy)
  • spożywanie posiłków, napojów oraz palenie tytoniu jest dopuszczalne w czasie przerw w pracy po uprzednim zdjęciu wierzchnich środków ochrony indywidualnej oraz po umyciu rąk, twarzy i przepłukaniu jamy ustnej wodą pitną
  • miejsce na spożywanie posiłków oraz na palenie tytoniu powinno się znajdować w odległości nie mniejszej niż 50 metrów od miejsca stosowania preparatów od strony nawietrznej
  • po zakończeniu pracy należy całe ciało umyć w ciepłej wodzie z dodatkiem mydła i kilkakrotnie przepłukać jamę ustną wodą pitną
  • zabrudzoną odzież ochronną należy zdjąć niezwłocznie po zakończeniu zabiegu. Po wypraniu z użyciem środków piorących, przechowywać w pomieszczeniu do tego przeznaczonym. Zakaz prania zabrudzonej odzieży ochronnej z innymi ubraniami.



Rodzaje odzieży ochronnej:

  • Ochrona ciała – odzież chemoochronna posiadająca odpowiednie certyfikaty 
  • bezpieczeństwa przyznawane przez CIOP (Centralny Instytut Ochrony Pracy) oraz spełniająca właściwe normy (PN-EN 466, PN-EN 467, PN-P-04987). Może służyć zarówno do użytku krótkotrwałego (jednorazowego) – wówczas jest produkowana z włóknin i folii, jak również do użytku długotrwałego o ile jest z tkanin powlekanych i impregnowanych.
  • Ochrona wzroku i twarzy – gogle oraz osłony twarzy (nie okulary!).
    – Osłony twarzy oprócz szybki poliwęglanowej posiadają również oprawę i nagłowie chroniące twarz i oczy z przodu i boków. Służą do ochrony przed rozbryzgami cieczy np. podczas przelewania preparatów. Z reguły ww zabezpieczenia można jednocześnie nosić z okularami korekcyjnymi.
  • Ochrona dróg oddechowych – typy ochrony:
    – Filtry krótkoczasowe – materiał filtrujący powietrze wdychane i wydychane. Zakrywają usta i nos.
    – Półmaski – jeden lub kilka filtrów wymiennych oraz zawór wdechowy i wydechowy. Zakrywają brodę, usta i nos.
    – Maski pełne – elementy półmaski. Dodatkowo zakrywają oczy. oraz – środki ochrony dróg oddechowych wspomagane wentylatorem bądź zasilane powietrzem z sieci lub z przenośnej butli.
    Bardzo popularnym sposobem zabezpieczenia układu oddechowego jest stosowanie masek przeciwpyłowych. Jednak jak sama nazwa wskazuje, maski te zabezpieczają przed cząstkami substancji stałych takich, jak pyły i dymy. Nie należy ich używać przy pracy z ciekłymi preparatami a zwłaszcza w trakcie oprysków.
  • Obuwie ochronne – skórzane (o właściwościach olejo, wodo-, kwasoodporne z podeszwą z gumy naturalnej, neoprenu, poliuretanu, itp.), gumowe, z PCW, neoprenu, winylu, itp.
  • Rękawice ochronne – produkowane głównie z tworzyw sztucznych i gumy (winyl, lateks, nitryl, neopren, PVA)

Zawsze należy pamiętać o dostosowaniu zabezpieczeń do rodzaju preparatu, wykonywanej pracy jak również rodzaju uprawy. Zupełnie różne zabezpieczenia należy stosować podczas przygotowywania preparatu do zabiegu, niszczenia pustych opakowań, a inne przy oprysku uprawy (niskiej lub wysokiej) lub wysiewaniu zaprawionego ziarna.

PODSUMOWANIE:
Stosując środki ochrony roślin NALEŻY:

  • Przestrzegać zapisów etykiety-instrukcji stosowania preparatu
  • Do aplikacji preparatów używać sprzętu sprawnego technicznie
  • Stosować odzież ochronną dostosowaną do wykonywanej pracy
  • Po zakończeniu zabiegu umyć całe ciało, a zabrudzoną odzież przeznaczoną do wielokrotnego użytku wyprać