"Nie tylko plony potrzebują ochrony"

"Poradnik Rolniczy" Nr 19/2010

Marek Kalinowski

Inicjatywa bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin pod hasłem „Nie tylko plony potrzebują ochrony” została zapoczątkowana przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin w 2008 roku. Celem kampanii jest informowanie oraz podnoszenie świadomości na temat bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin wśród wszystkich użytkowników tych produktów. Faza pilotażowa kampanii prowadzona jest w regionie warecko-grójeckim. Z jakim skutkiem?

Nieświadomi zagrożeń

Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) przeprowadziło badania wśród sadowników w celu sprawdzenia, czy i w jakim zakresie przestrzegane są zasady bezpieczeństwa w rolnictwie. Pilotażowym rejonem kampanii i tych badań jest region warecko-grójecki, jeden z najbardziej nowoczesnych, jeśli chodzi o rozwój sadownictwa w Europie. Jak podkreślała Anna Tuleja z PSOR na konferencji dla dziennikarzy – niestety, po tych pierwszych szkoleniach i spotkaniach niepokój wzbudza nikła świadomość rolników w zakresie bezpieczeństwa stosowania środków ochrony roślin. Można przypuszczać, że wiedza na ten temat nie jest wystarczająco rozpowszechniana wśród rolników, ale… Może nie o wiedzę, a wygodę chodzi. Z badań wynika, że rolnicy często rezygnują z odzieży ochronnej, gdyż jest ona niewygodna, ale też świadomość konieczności przestrzegania zasad bezpieczeństwa jest niewielka. Wydawałoby się, że młodzi, wykształceni rolnicy powinni lepiej rozumieć i stosować w praktyce zasady bezpieczeństwa niż starsze pokolenia rolników. Wydawałoby się, ale, niestety, niezależnie od wieku rolnicy są jednakowo nieświadomi ewentualnych niebezpieczeństw. Rośnie natomiast chęć do bagatelizowania zasad bezpiecznego stosowania środków u rolników posiadających najbardziej nowoczesne opryskiwacze i ciągniki. Dlaczego? Uważają, że bardziej precyzyjny opryskiwacz i Nowoczesna kabina ciągnika to po prostu wystarczające środki bezpieczeństwa. Błąd!!!

Konieczna edukacja

Biorąc pod uwagę te badania, planowane zamiany w prawie unijnym (pakiet pestycydowy) i ewidentną potrzebę edukowania rolników, producenci środków ochrony roślin stowarzyszeni w PSOR dostrzegli konieczność podjęcia konkretnych działań mających na celu szeroką edukację rolników w tym temacie. – Temu ma też służyć ta inicjatywa pod hasłem „Nie tylko plony potrzebują ochrony” – mówił Michał Fogg z PSOR. Po realizacji kampanii pilotażowej w regionie warecko- -grójeckim obejmie ona obszar całego kraju. Wpłynięcie na wzrost świadomości polskich rolników i sadowników na konieczność przestrzegania standardów bezpieczeństwa przy kontakcie ze środkami ochrony roślin, a przede wszystkim stosowanie odpowiednio dostosowanej odzieży ochronnej, masek, gogli oraz rękawic to cel nr 1 kampanii. Przekonanie wszystkich nie będzie pewnie łatwe, na myśl o opryskiwaniu opryskiwaniu upraw w białym kombinezonie, rękawicach, masce, goglach – niestety, u wielu rolników pojawia się uśmiech na twarzy i pytanie – po co? A no po to, bo praca w gospodarstwie rolnym wiąże się z koniecznością przestrzegania zasad higieny i bezpieczeństwa pracy. Takie zasady postępowania nakazują istniejące przepisy.

Bezpieczne środki, bezpiecznie stosowane

Nowoczesne środki ochrony roślin są w pełni bezpieczne – to prawda. Są bezpieczne dla roślin i zdrowia spożywających płody rolne konsumentów pod warunkiem, że zostały zastosowane zgodnie ze sztuką – w zalecanych ilościach, sprawnym opryskiwaczem i w optymalnych warunkach pogodowych, w optymalnej fazie wegetacji i z zachowaniem okresów prewencji i karencji. Są bezpieczne dla wykonującego zabieg, jeżeli są aplikowane zgodnie z etykietą instrukcją stosowania i zalecanymi w niej niezbędnymi środkami bezpieczeństwa. Oczywiście zawarty w instrukcjach, a niezbędny zakres ochrony, uzależniony jest od wielu czynników, takich jak klasa toksyczności produktu, jego przeznaczenie, sposób użycia, czy też warunki atmosferyczne.

Pakiet pestycydowy

W listopadzie i grudniu 2009 roku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowano cztery akty prawne, tzw. „pakiet pestycydowy”, regulujące kwestie dotyczące zatwierdzania, obrotu i stosowania środków ochrony roślin. Jedną z nich jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów. Dyrektywa weszła w życie 25 listopada 2009 r. Wdrożenie dyrektywy do krajowego porządku prawnego powinno nastąpić najpóźniej do dnia 14 grudnia 2011 r. Dyrektywa ta reguluje kwestie dotyczące zmniejszenia ryzyka związanego ze stosowaniem środków oraz zachęcania do integrowanej ochrony roślin. Dyrektywa zakłada ustanowienie Krajowych Planów Działania, w którym każde państwo członkowskie określi swoje cele i sposoby zmniejszania ryzyka. KPD powinien być przekazany Komisji Europejskiej do 14 grudnia 2012 r. Integrowana Ochrona Roślin (ogólne zasady zostały opisane w załączniku III do dyrektywy a w KPD zawarto opis, w jaki sposób te ogólne zasady zostaną zapewnione) powinna być wdrożona przez wszystkich profesjonalnych użytkowników (tj. wszystkich rolników) do dnia 1 stycznia 2014 r.

Pobierz artykuł w wersji PDF