"Chroń siebie!"

Portal: farmer.pl

Autor: Małgorzata Matczuk

Podczas stosowania środków ochrony roślin należy pamiętać o ochronie indywidualnej. Powinno zakładać się odzież ochronną i osłaniać twarz, bo Jeżeli środki ochrony roślin są przygotowywane i aplikowane zgodnie z instrukcją-etykietą, są bezpieczne dla rolnika. Jednak nie należy zapominać o ochronie indywidualnej, zabezpieczającej przed ryzykiem kontaktu ze stężonymi substancjami chemicznymi. Dlatego, aby zwiększyć świadomość rolników, Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) zorganizowało społeczną kampanię informacyjno-edukacyjną pod hasłem „Inicjatywa Bezpiecznego Stosowania”. Patronat honorowy nad nią objął minister rolnictwa i rozwoju wsi – Marek Sawicki oraz główny inspektor ochrony roślin i nasiennictwa – Tadeusz Głogowski. PSOR postawił sobie kilka celów, które zamierza zrealizować podczas trwania kampanii. Najważniejszy to podniesienie świadomości polskich rolników, tak, aby przestrzegali ono standardów bezpieczeństwa podczas kontaktu ze środkami ochrony roślin, używając środków ochrony indywidualnej (odzieży ochronnej, rękawic, osłony twarzy, nakryć głowy, masek i obuwia).

Kampania ruszyła

Kampanię rozpoczęła konferencja „Bezpieczeństwo stosowania środków ochrony roślin”, zorganizowana w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Michał Fogg, dyrektor PSOR, mówił na niej o konieczności propagowania wśród rolników wiedzy na temat ochrony osobistej, a także zaprezentował wyniki badań przeprowadzone wśród sadowników – mieszkańców regionu grójecko-wareckiego, gdzie ruszył pilotażowy program. – Praca w gospodarstwie rolnym wiąże się z koniecznością przestrzegania zasad higieny i bezpieczeństwa pracy. Zapewnienie bezpieczeństwa w trakcie oprysku jest rzeczą stosunkowo łatwą, lecz wymagającą dobrej woli i zdrowego rozsądku, zwłaszcza gdy odzież ochronna jest stosunkowo niedroga i powszechnie dostępna. Świadomość w tej kwestii jest znaczna, pozostaje jednak w dużej rozbieżności w odniesieniu do codziennej praktyki – mówił Michał Fogg. Jak wykazały badania, rolnicy często rezygnują z odzieży ochronnej, zwykle z błahych powodów, ponieważ jest niewygodna albo też nie są świadomi zagrożenia wynikającego z jej niestosowania.

Wyniki badań

Badanie przeprowadzane było wśród sadowników we wrześniu ubiegłego roku. Rolnicy wiedzą o konieczności przeprowadzania zabiegów ochronnych, ale w kwestii bezpieczeństwa, mimo dużej świadomości, wiedza rozmija się z codzienną praktyką. Większość badanych jest zgodna, że wiedza na temat bezpieczeństwa stosowania środków jest powszechnie dostępna i duża oraz że nie ma potrzeby pogłębiać tego zagadnienia. Nieliczni mają odmienne zdanie.

Rękawice ochronne

Rękawice ochronne

Ważna jest zależność pomiędzy bezpieczeństwem stosowania środków ochrony roślin a rodzajem sprzętu. Zdaniem rolników łatwe do spełnienia jest używanie odpowiedniej odzieży ochronnej. Jej posiadanie deklarują niemal wszyscy, jednak jedynie niektórzy użytkują w praktyce. W trakcie przygotowywania cieczy roboczej i wykonywania oprysków najwięcej osób używa rękawic (81 proc. i 65 proc.), obuwia ochronnego (58 proc. i 59 proc.) oraz nakrycia głowy (po 51 proc.). Profesjonalne elementy, takie jak kombinezon czy maska chroniąca przed oparami oprysku, stosowane są przez blisko 35 proc. badanych. Głównymi powodami niestosowania środków ochrony jest niewygoda w czasie pracy, poczucie, że dany element jest niepotrzebny. Rolnicy nie stosują odzieży ochronnej, gdy korzystają z zamkniętej kabiny w trakcie oprysku. Osoby, które deklarują stosowanie odzieży ochronnej, kupują ją zwykle w sklepie ze środkami ochrony roślin, a nakrycia głowy i obuwie kupowane są przeważnie w innych sklepach. Odzież czyszczona jest dość często, a wymieniana raz w roku lub raz w sezonie. Do korzyści płynących z używania odzieży ochronnej zdaniem ankietowanych można zaliczyć spokój, że nie naraża się własnego zdrowia (82 proc.) i zdrowia innych. Jak podali rolnicy, najczęściej do kontaktu z produktem czy cieczą roboczą dochodzi podczas przygotowywania oprysku przez nieuwagę, przy otwieraniu opakowań, a także w trakcie aplikacji, przeważnie przy pracy z niechronionymi dłońmi przy samym sprzęcie, przy przetykaniu dysz czy drobnych naprawach na polu. 30 proc. badanych stwierdziło jednak, że nie ma kwalifikacji związanych ze stosowaniem środków.

Jak przekonać rolników do stosowania odzieży ochronnej? Zdaniem badanych należy przedstawiać im przykłady niebezpieczeństw, jak wypadek czy zagrożenie życia. Rolnicy zgodnie zauważyli jednak, że podczas szkoleń na temat stosowania środków ochrony roślin najczęściej poruszanymi tematami jest odzież ochronna oraz dbanie o sprzęt, jego kalibracja, konserwacja czy ustawienia. Szkolenia takie, jak zaznaczali, organizowane są zwykle przez lokalnych dystrybutorów środków ochrony roślin i są dobrze oceniane przez uczestników, ale obok wiedzy teoretycznej powinno być więcej elementów praktycznych.

Kombinezon do ochrony indywidualnej. Autor: B. Kowalski

Kombinezon do ochrony indywidualnej.
Autor: B. Kowalski

Magdalena Szepczyńska z Państwowej Inspekcji Pracy omawiała na konferencji unormowania prawne w zakresie BHP przy pracach ze środkami ochrony roślin. Przedstawiała konieczność zapoznania się rolnika z etykietą-instrukcją stosowania środków ochrony roślin. Należy upewnić się też, że jest to właściwy preparat do ochrony danej uprawy w danym okresie i w określonej dawce. Podczas prac przy stosowaniu środków ochrony roślin należy używać środków ochrony indywidualnej, na każdym etapie pracy tzn.: przy przygotowaniu cieczy roboczej, podczas zabiegu (oprysk, zaprawianie itp.), po zabiegu, podczas czyszczenia aparatury do  stosowania środków ochrony roślin.

Najważniejszymi aktami prawnymi jest Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, Ustawa z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin oraz Ustawa z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych. Magdalena Szepczyńska przypominała m.in. o zasadach stosowania środków ochrony roślin, które mogą być wykonywane przez osoby, które ukończyły szkolenie w zakresie ich stosowania oraz mają aktualne zaświadczenie o jego ukończeniu. Zaświadczenie takie ważne jest przez 5 lat od ukończenia szkolenia. Rolnicy zobowiązani są również do prowadzenia ewidencji zabiegów. Można stosować wyłącznie środki dopuszczone do obrotu, a przed wykonaniem oprysku należy zapoznać się z etykietą-instrukcją oraz upewnić się, że jest to właściwy preparat do ochrony uprawy w danym okresie i w określonej dawce.